Накратко од извештајот на СВЕТСКАТА БАНКА. Предвидувањата се неповолни. Бараат зголемувања на даноците, меѓу другото и на имотот. Кој ќе плати? Па се разбира – вие, народот! Исто така се предлага и зголемување на давачките поврзани со пензијата, како и покачување на старосната граница. Така што повеќе од јасно е дека последните недели пробните балони беа пуштани од разни страни, а сите се поврзани со овој извештај.
* ⬇️
Зголемување на даночните приходи
С̶е̶в̶е̶р̶н̶а̶ Македонија има потенцијал да ја подобри даночната ефикасност и да ги зголеми наплатите. Извештајот на Светска банка го аргументира потенцијалот за зголемување на даночните приходи за 3,5 процентни поени од БДП на краток рок за поддршка на фискалната консолидација и одржливиот раст. Покрај рационализацијата на ослободувањата, воведувањето прогресивност и зголемувањето на оданочувањето за животната средина и имотот, земјата треба да даде приоритет на зајакнувањето на даночната администрација за да се подобри усогласеноста и наплатата на приходите.
Подобрување на ефективноста на јавната администрација
Иако С̶е̶в̶е̶р̶н̶а̶ Македонија троши помалку на јавната администрација во споредба со нејзините колеги од ЕУ, извештајот ја нагласува потребата за подобрување на ефективноста на јавната администрација. Владата треба да спроведе реформи за подобрување на ефикасноста и професионализација на јавната администрација. Заштедите остварени на среден рок преку рационализација на персоналот, насочени кон создавање послаба администрација, треба да се реинвестираат во промовирање на професионални и високи перформанси врз основа на зајакнат менаџмент на перформанси.
Ребалансирање на финансиите на локалната самоуправа
Бројните мали единици на локалната самоуправа и значителните регионални разлики во С̶е̶в̶е̶р̶н̶а̶ Македонија влијаат на испораката на услугите и доведуваат до високи административни трошоци и неефикасност. За да се решат овие прашања, од суштинско значење е да се редефинираат одговорностите за трошење за да се избегне дуплирање, да се зајакне одговорноста и да се постигнат економии од обем преку децентрализација или територијална реорганизација.
Подобрување на ефикасноста, правичноста и испораката на здравствената заштита
За да одговори на предизвиците на стареењето на општеството, Северна Македонија треба да ја подобри ефикасноста на јавната потрошувачка и да го прошири пристапот до висококвалитетни здравствени услуги, вклучително и долгорочна нега. Ова вклучува подобрување на примарната заштита, промоција на здравјето, превенција и координација меѓу давателите на здравствени услуги, како и развој на одржлив систем за долгорочна грижа и реорганизирање на болничкиот сектор. Зголемувањето на здравствените даноци ќе придонесе за помала инциденца на незаразни болести и ќе спречи предвремена смрт.
Зајакнување на социјалната помош
Реформата на социјалната помош во С̶е̶в̶е̶р̶н̶а̶ Македонија го подобри опфатот и адекватноста на бенефициите, но потребни се дополнителни напори за одржување и подобрување на програмите насочени кон сиромаштијата. Извештајот препорачува да се осигура дека реформата ќе допре до сите поединци кои ги исполнуваат условите, да се прошири опфатот за заштита од нови ранливости, да се користат унифицирани критериуми за подобност, да се спроведат реформи за бенефиции „направи-работа-плати“ и да се интензивираат мерките за активирање за долгорочно невработените.
Обезбедување на одржливост на пензискиот систем
Пензискиот дефицит на С̶е̶в̶е̶р̶н̶а̶ Македонија е висок и дополнително ќе се зголемува без реформи. Со оглед на растечкото стареење на општеството, извештајот сугерира неколку политички опции, вклучително и враќање на неодамна воведената шема на индексирање на цените-платите (т.н. швајцарски) назад кон претходната индексација на ИПК, постепено зголемување и изедначување на возраста за пензионирање за мажите и жените и постепено зголемување стапки на придонеси.
Финансирање на иднината: Подобрување на ефикасноста на трошоците за образование
Трошоците за образование во С̶е̶в̶е̶р̶н̶а̶ Македонија се намалија во изминатите дванаесет години, достигнувајќи 3,8 отсто од БДП во 2022 година, но нејзината ефикасност исто така се влоши. Клучните мерки за подобрување на ефикасноста на трошењето вклучуваат оптимизирање на училишната мрежа, преоценување на односот ученици-наставници и големината на часовите, прераспределба на ресурсите за трошење што не е поврзано со платите и подобрување на управувањето со јавните финансии. Приоритетите треба да вклучуваат имплементација на нова формула за финансирање на основното образование и постепено оптимизирање на мрежата на основните училишта.
Подобрување на ефикасноста на јавните набавки
Владиниот портал за е-набавки ја зголеми транспарентноста и ефикасноста на јавните набавки, овозможувајќи анализа на неконкурентни практики за јавни набавки и ризици од корупција. Извештајот укажува на умерен ризик од корупција, при што некои институции користат високоризични практики за набавки. За да се подобрат трошоците за набавки, се препорачуваат мерки за зголемување на конкуренцијата, како што се зголемување на бројот на понудувачи и намалување на пазарната концентрација. Спроведувањето мерки за зголемување на ефикасноста во постојната законска рамка може да и заштеди на владата 1,6 отсто од БДП.
Рационализација на субвенциите за земјоделство и рурален развој
С̶е̶в̶е̶р̶н̶а̶ Македонија треба да ја подобри ефикасноста на земјоделските субвенции за економската транзиција и издржливоста на земјата. Со усогласување на земјоделските политики со Заедничката земјоделска политика на ЕУ и спроведување на насочени реформи, земјата може да ја подобри продуктивноста и конкурентноста на нејзиниот земјоделски сектор. Ова исто така би значело укинување на субвенциите за одгледување тутун и прераспределба на средствата за производство на храна и практики за позеленување.
Првпат објавено на Facebook, 16.12.2024.